Oordeel van de media 

Al decennialang laten media een heel eenzijdig beeld zien van mannen en vrouwen. Zo laat onderzoek zien dat vrouwen minder vaak in beeld zijn dan mannen. Daarnaast worden vrouwen jonger afgebeeld en ligt de nadruk op uiterlijk en het lichaam. Terwijl mannen juist vaker neergezet worden op basis van status en karakter (Signorelli, 1989;Archer, 1983).

Met andere woorden: mannen worden vaker beoordeeld op wat ze doen of bereiken terwijl vrouwen beoordeeld worden op hoe ze eruitzien. Herkenbaar? Dat is geen toeval. Dat is conditionering.

Het ‘perfecte lichaam’ verandert constant

Wat vandaag als ‘ideaal’ wordt gezien, was dat vroeger totaal niet. De afgelopen eeuw is het lichaam steeds kleiner geworden, terwijl in de Middeleeuwen het rondere en het meer reproductieve figuur meer gewild was. Schilders in die tijd portretteerden vrouwen op een wijze die vandaag de dag als dik zou worden beschouwd.

In de jaren twintiger was vooral de ‘platte’ vrouw en de ‘flapper’ look in, waarbij vrouwen er meer jongensachtig uit zagen. Borsten werden afgebonden en men ging op een hongerdieet. Na de tweede wereld oorlog was er een opleving van lichamen met rondingen door actrices als Marilyn Monroe. Vanaf de jaren zestig keerde men weer terug naar dunner, strakker en smaller. Vrouwen met ronde vormen waren toen nagenoeg volledig uit het beeld. Zelfs speelgoed zoals Barbie werd na de introductie in 1959 alleen maar dunner. Het laat zien hoe onrealistisch het ideaal is: een gemiddelde vrouw zou haar hele lichaam drastisch moeten veranderen om daarop te lijken (Brownell, 1995). 

Schaamte door labels 

Misschien nog heftiger dan het schoonheidsideaal zelf is hetgeen we eraan koppelen. Onderzoek laat zien dat mensen met een groter lichaam vaak worden gezien als lui, minder succesvol, minder gedisciplineerd en minder intelligent. Zelfs medische studenten bleken deze vooroordelen te hebben. Kinderen vanaf hun zesde levensjaar ontwikkelen deze stereotyperingen al en die blijven de rest van hun leven mee te gaan, ongeacht het opleidingsniveau (Staffieri, 1967). Dus als jij je ooit hebt geschaamd voor je lichaam, weet dan dat dit gevoel niet vanuit jou is ontstaan. Het is aangeleerd.

Relatie met voeding en sporten

Het grote probleem met deze stigmatisering is dat er veel vrouwen zijn die hierdoor sporten en eten vanuit schaamte, schuld, druk en controle. Verschillende psychologische modellen laten zien dat een negatief lichaamsbeeld leidt tot streng dieetgedrag. Zelf-objectificatie verhoogt de kans op depressie en eetproblemen en deze externe druk zorgt voor een motivatie die niet vol te houden is.

Misschien herken je het. Je begint gemotiveerd. Probeert ‘perfect’ te eten. Je houdt het even vol en dan val je uiteindelijk weer terug. Niet omdat je zwak bent maar omdat de motivatie die je hebt die niet de juiste is.

Wat werkt dan wel? De sleutel ligt niet in nóg strenger zijn maar vooral in anders leren kijken. Vanuit de zelfdeterminatietheorie weten we dat wanneer je vanuit jezelf handelt (niet vanuit druk), je lichaam ziet als iets dat vóór je werkt (niet tegen je) en je jezelf niet constant beoordeeld, een negatief lichaamsbeeld meer naar de achtergrond verdwijnt. Dan wordt gezond gedrag ineens wél beter vol te houden (Deci & Ryan, 2000).

Kies voor een duurzame motivatie 

Je lichaam is geen project. Het is geen probleem dat opgelost moet worden. Het is de basis van alles wat je doet. En ja, sterker, fitter en strakker worden mag allemaal. Maar niet vanuit schuld. Niet vanuit schaamte. Maar vanuit een motivatie die voortkomt uit het feit dat jij het leuk en/of belangrijk vind. Misschien is dit dan ook het moment om jezelf één vraag te stellen: sport ik omdat wanneer ik dit niet doe mij schuldig voel, omdat mijn huisarts vindt dat ik dit moet doen of omdat ik me schaam voor mijn lichaam?

Of…

Sport ik omdat ik het leuk en fijn vind, het onderdeel is van wie ik ben of de voordelen van de fysieke activiteiten belangrijk vind? Dit verschil verandert alles. Zowel de gedachten, gevoelens en perceptie die je over je eigen lichaam hebt als de duurzaamheid van het gedrag dat jij wilt volhouden.

Gym Rebel 

Bronnen 
• Archer, D. et al. (1983). Gender and nonverbal behavior in magazines
• Signorelli, N. (1989). Television and conceptions about sex roles
• Brownell, K. (1995). Body image and weight standards
• Staffieri, J. (1967). Social stereotypes and children 
• Deci & Ryan (2000). Self - Determination Theory