Angst om te vallen 

Vallen wordt vaak geassocieerd met ouderen, en niet zonder reden. Naarmate we ouder worden, kunnen de gevolgen van een val groter zijn. Maar misschien nog wel interessanter is wat er na een val gebeurt.

Sommige mensen worden bang om opnieuw te vallen. Ze gaan voorzichtiger bewegen, vermijden bepaalde activiteiten of vertrouwen minder op hun eigen lichaam.

Dat is begrijpelijk. Maar wanneer je uit angst steeds minder gaat bewegen, loop je het risico dat je kracht en bewegingsvaardigheid afnemen. Daardoor kan het juist moeilijker worden om onverwachte situaties op te vangen.

Angst is een goede raadgever, maar geen goede beslisser

Angst heeft een functie. Het waarschuwt ons voor mogelijk gevaar en helpt ons om risico’s in te schatten. Maar angst bepaalt niet altijd de beste manier om te reageren.

In een onderzoek uit 2009 liepen ouderen over een verhoogd pad, onder verschillende lichtomstandigheden. De onderzoekers zagen dat de angst om te vallen het looppatroon beïnvloedde. Deelnemers gingen onder dreigende omstandigheden onder andere langzamer lopen en kleinere stappen zetten.

Dat klinkt logisch. Als je bang bent om te vallen, probeer je immers extra voorzichtig te zijn.

Maar extra voorzichtig bewegen is niet automatisch hetzelfde als beter bewegen. Wanneer angst ervoor zorgt dat je bewegingen gaat vermijden of voortdurend gespannen beweegt, kan dat je vertrouwen in je eigen lichaam beperken.

Angst is een goede raadgever, maar geen goede beslisser. Je hoeft angst dus niet te negeren. Het is juist verstandig om gevaar serieus te nemen. Maar het is ook belangrijk om te blijven bewegen en je lichaam de kans te geven om vaardigheden en vertrouwen te behouden.

Kracht alleen is niet genoeg

Krachttraining is belangrijk. Sterkere spieren helpen je bij allerlei dagelijkse activiteiten. Maar kracht alleen vertelt niet het hele verhaal.

Je moet ook kunnen reageren wanneer iets onverwachts gebeurt. Een misstap corrigeren, je gewicht verplaatsen of snel een andere beweging maken.

Balans trainen betekent daarom niet dat je eindeloos op één been moet staan. Juist variatie in bewegen kan waardevol zijn. Denk aan gecontroleerd van richting veranderen, oefeningen op één been of bewegingen waarbij je je lichaamsgewicht verplaatst.

Uit een grote Cochrane-review blijkt dat beweegprogramma’s het aantal valpartijen bij zelfstandig wonende ouderen kunnen verminderen. Vooral trainingen waarin balans en functionele beweging centraal staan, laten gunstige resultaten zien. Ook combinaties met krachttraining kunnen zinvol zijn. (Sherrington et al., 2019)

Je hoeft niet te wachten tot het misgaat

Je hoeft geen ingewikkelde oefeningen te doen of bewust risico’s te nemen om je balans te trainen. Het gaat erom dat je lichaam leert omgaan met verschillende bewegingen en situaties, op een manier die past bij jouw niveau.

En dat is precies waarom bewegen meer is dan alleen spieren trainen of calorieën verbranden. Sterker worden, je lichaam goed leren gebruiken en zo lang mogelijk zelfstandig en met vertrouwen blijven bewegen.

Want balans is niet alleen de kunst om overeind te blijven. Het is ook het vermogen om jezelf te herstellen wanneer je even uit evenwicht raakt.

En dat is iets wat je liever traint voordat je het nodig hebt.

Gym Rebel

Bronnen
• Delbaere, K., Sturnieks, D. L., Crombez, G. & Lord, S. R. (2009). Concern about falls elicits changes in gait parameters in conditions of postural threat in older people
• Sherrington, C. et al. (2019). Exercise for preventing falls in older people living in the community. Cochrane Database of Systematic Reviews